Türk toplumu Sevres Sendromu yaşıyor

Krizlerin ve çatışmaların mühleti uzayıp tesirleri toplumun geneline yayıldıkça toplumsal hafızada yer etmeye başlıyor. Keskin halde meydana gelen değişimlere toplumun makul bir süratte ahenk sağlamasının zorlaştığını belirten uzmanlar, Türk toplumunun bu vakte kadar aile, komşuluk, akrabalık, hemşerilik üzere dayanışma ağları ile ekonomik krizlerin üstesinden gelmeyi başardığını tabir ediyor. Uzmanlar, Cumhuriyetin kuruluşundan beri Türk toplumunun belleğinde daima olarak Sevres Sendromu olarak isimlendirilen bölünme ve bekaa sorunu olduğuna dikkat çekiyor ve toplum sıhhati için geçmişle barışılmasını tavsiye ediyor.

Üsküdar Üniversitesi İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi Sosyoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Barış Erdoğan, toplum sıhhatini etkileyen faktörler hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Kişisel sıhhat için toplumsal ortam da değerli

Dünya Sıhhat Örgütü’nün sıhhati, bireyin fiziki, ruhsal ve toplumsal açıdan tam bir uygun oluş hali olarak tanımladığını belirten Prof. Dr. Barış Erdoğan, “Bireysel sıhhat için biyolojik faktörlerin dışında nasıl bir toplumsal ortamda yaşadığımız kıymetli. Sağlıklı bir toplumda sağlıklı bireyler olur. Lakin tıpkı bireyler üzere toplumlar da yorulur, yıpranır ve travmalar yaşar. Uzun yıllar süren savaşlar, etnik ve mezhepsel çatışmalar, doğal felaketler, iklim krizleri, kitlesel göçler, ekonomik krizler, teknolojik değişimler sonucu aile, iş hayatı, toplumsal münasebetlerde meydana gelen süratli ve esaslı değişiklikler tek tek bireyleri olduğu üzere onun ötesinde toplumda hastalıklı durumların ortaya çıkmasına neden olabiliyor.” dedi.

Krizlerin mühleti uzadıkça tesirleri yayılıyor

Krizlerin, çatışmaların mühleti uzadıkça ve tesirleri toplumun geneline yayıldıkça toplumsal hafızada yer etmeye başladığını söz eden Erdoğan, “Toplumun nesiller uzunluğu sağlıklı davranışlar sergilemesine ya da rasyonel kararlar almasına mani bile olabilirler. Fakat en nihayetinde toplum akıl sıhhatini korumak için bu oluşan yeni duruma bir formda ahenk sağlar, sağlamak zorunda kalır. Eskinin bedel ve normları yumuşar, değişir, toplum standartlarını aşağıya çeker ve yeni durumu olağanlaştırır. Bundan sonra onu sağlıklı olarak isimlendirmeye başlar.” diye konuştu.

Keskin değişimler ruhsal sıkıntılara yol açıyor

Prof. Dr. Barış Erdoğan, toplumsal değişimin kaçınılmaz olduğuna ve toplumun ilerlemesi açısından düzgün sonuçlar sağlayabildiğine dikkat çekti ve kelamlarını şöyle sürdürdü:

“Teknolojik değişimler üzere vakte yayılan değişimler aile, hukuk, iktisat üzere yapıları değiştirir lakin toplum bunlara ahenk sağlamakta zorluk çekmez. Lakin savaş, şiddetli ekonomik kriz, kitlesel göç üzere ani ve keskin biçimde meydana gelen değişimlere toplumun makul bir süratte ahenk sağlaması zordur. Bu tip durumlarda anomi dediğimiz geçmişin norm ve bedellerinin yok olduğu ya da eksik kaldığı lakin yerlerine de yeni normların, toplumsal denetim düzeneklerinin şimdi oluşturulamadığı bir süreç yaşanır. Bu üzere vakitlerde toplum genelinde ruhsal sıkıntılar ortaya çıkar, saldırganlık, cürüm ve intihar olaylarında artış olur. Bir ekonomik krizle bir arada alışık olduğu ömür standartlarını, tüketim alışkanlıklarını kaybeden bireyler yeni ömür üslubuna alışmakta zahmet çekebilirler. Kimi bireyler bu duruma standartlarını değiştirerek ahenk sağlamaya çalışır. Birtakım bireyler ise ya kabuklarına çekilir, asosyalleşir, intihar eder ya da agresifleşir.”

Toplum belleğinde Sevres Sendromu var

Cumhuriyetin kuruluşundan beri toplumsal belleğinde daima olarak Sevres Sendromu olarak isimlendirilen bölünme ve bekaa sorunu yer alan Türk toplumunun son yıllarda büyük toplumsal ve ekonomik değişimlere maruz kaldığını vurgulayan Prof. Dr. Erdoğan, “Demografik yapıyı ve toplumsal dokuyu değerli ölçüde dönüştürmeye başlayan mülteci krizi değerli bir örnek olarak sayılabilir. Komşu ülkelerden gelen milyonlarca göçmen patronlar için ucuz işgücü, konut sahipleri açısından karlı bir müşteri oldular. Lakin milyonlarca Türk vatandaşı daha ucuza çalışan bu kitle karşısında ya işini kaybetti ya geliri azaldı. Tıpkı halde konut kiraları talep çoğalınca yükseldi. Üstüne bütün dünyayı saran koronavirüs öbür yapısal problemlerle birlikte ekonomiyi daha da kırılgan hale getirdi. Tüm bu değişimler ister istemez Türk toplumunda geleceğe yönelik gerçek ya da kurgu dertleri artırıyor.” dedi.

Geçmişle barışmak toplumsal terapi tesiri yaratacaktır

Prof. Dr. Barış Erdoğan; bu vakte kadar aile, komşuluk, akrabalık, hemşerilik üzere dayanışma ağları ile Türk toplumunun bilhassa ekonomik sıkıntıların üstesinden gelmeyi başardığını söyledi ve kelamlarını şöyle tamamladı:

“Ancak bu klâsik toplumsal dayanışma ağları kentleşme, kişiselleşme, tüketim alışkanlıklarımızın süratle değişimi ile çatırdıyor, yetmiyor. Bu geçmişte Batı’da da bu türlü olmuştu, artık Türkiye’de bu türlü oluyor. Bireyler bu ağır yükü tek başına taşımakta zahmet çekiyorlar. Kaçınılmaz olan toplumsal değişim karşısında toplumsal sıhhati koruyabilmek için yapılması gereken resmi toplumsal dayanışma ağlarını güçlendirmek, bireylere her ne olursa olsun benim yanımda, bana sahip çıkacak resmi kurumlar olduğu inancını yaratmak ve sağlamaktır. Ayrıyeten birçok ülkede yapıldığı üzere toplumsal travmalara neden olan olaylarla yüzleşmek ve geçmişle barışmak günümüzdeki moda tabiriyle helalleşmenin bir çeşit toplumsal terapi yerine geçeceği için toplumun sıhhati açısından değerli olduğunu söyleyebiliriz.”

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı