Alyazma kilimi her sırası farklı emekle dokunarak yaşatılıyor

Köy köy gezilerek dokuma özellikleri araştırılan ve asırlık geçmişe sahip yöreye mahsus kilimler klâsik tezgahlarda dokunuyor.

Her sırayı farklı emekle dokuyan bayanlar, hislerini kilim desenine yansıtıyor. Süleyman Demirel Üniversitesi Hoş Sanatlar Fakültesi Öğretim Üyesi Mustafa Genç, oluşturduğu proje ile Burdur’u köy köy gezerek kilimleri inceledi. Daha sonra kurulan atölyede klâsik tezgahlarda Burdurlu bayanlar yörede asırlık geçmişe sahip kilimleri dokuyor. Bu kilimlerin en büyük özelliğinin bitkisel kök boyası kullanılması olduğunu belirten Genç, “Hem burada dokuyan insanların hayatına bir katkı olması hem de klasik bir üretimin sürmesi noktasında bu türlü bir çalışma gerçekleştirdik. Dokunan kilimlerin en büyük özelliği kullanılan bütün boyaların bitkisel kök boyalar olmasıdır. Bugün Anadolu coğrafyasının birçok yerinde kilimle ilgili üretimler gerçekleştiriliyor. Kök boya denilse de bunların birçoğunun yaptığımız tahlillerde ve testlerde kök boya olmadığını şahsen gördük” dedi.

Her sırasında farklı emek var

Dokunulan kilimleri makine kilimlerinden ayıran en değerli özellik ise her bir sırasında başka emek verilmesi.

Sabah saatlerinde tezgahlarının başına geçen bayanlar, günlük hislerini her sıraya yansıtarak büyük bir sabırla kilimleri dokuyor. Makine ile insan dokuması ortasındaki farkları anlatan Genç, “Burada dokunan kilimlerin bir makine kiliminden ya da bir makine dokunmasından en büyük farkı her bir sırasında bir emeğin oluşudur. Buradaki dokuyan ablalarımız kendi içlerinden gelen hisler ile yapıyorlar. Bir desen tahminen veriyorsunuz, bu halde dokunacak diyorsunuz fakat makine dokumasında bilgisayara kodladığımızda bütün üretimler birebir formda çıkar.

El dokumalarında siz istediğiniz kadar desen verin, hatta birebir şahsa ikinci defa tıpkı dokumayı yaptırın, ikisi de birbiriyle tıpkı özellikleri tutmaz. Ölçüsü farklı olur, kenarlarında çekme olur, motiflerin yerleşmesinde farklılıklar olur. Yani insanın kendi ruhu ile bütünleştiği vakit yaptığı üretimlerinin farkı.

Bu çeşit kilimlerde daha çok gözlemleyebiliyoruz” sözlerini kullandı.

İşini severek yaptığını belirten Naciye Gürer ise, “Burada kök boyasından yün kilimler dokumaya çalışıyoruz. Biz burada kursa başlamıştık. Öğrendik, artık üretime geçtik. Biz severek yapıyoruz. Sevdiğimiz için yapıyoruz.

Her yapılan işin sıkıntı olduğu üzere bunda da var. Severek yaptığınız için sorun olmuyor. Ortalama bir kilim bir ay içerisinde bitiyor” formunda konuştu.